በኢትዮጵያ የመረጃ አያያዝ፣ የዲጂታል መሠረተ ልማት እና የፖሊሲ ነፃነት ዙሪያ አዳዲስ ስትራቴጂካዊ አቅጣጫዎች ይፋ መደረጋቸውን ተከትሎ፣ ዘርፉ ወደ አዲስ ምዕራፍ እየተሸጋገረ መሆኑን አመላካቾች እየታዩ ነው።

የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ወርቁ ጋቸና በይፋዊ የማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፣ “የመረጃ ሉዓላዊነት ለፖሊሲ ነፃነት” በሚል መሪ ቃል በተካሄደው ሀገራዊ ጉባኤ ላይ የተነሱ ቁልፍ ስኬቶችንና የወደፊት አቅጣጫዎችን ይፋ አድርገዋል። 

ይህ ጉባኤ ሀገሪቱ በመረጃ ላይ የተመሰረተች ኢትዮጵያን ለመገንባት በምታደርገው ጉዞ ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ ተደርጎ ተወስዷል።

ዶ/ር ወርቁ እንዳመለከቱት፣ ኢትዮጵያ ለቀጣይ አስርት ዓመታት የሚዘልቅ አስተማማኝና ሉዓላዊ የዲጂታል መሠረተ ልማት እየገነባች ትገኛለች። የዚህ ስትራቴጂካዊ ዕቅድ ዋነኛ አካል የሆነው የሀገር ውስጥ መረጃዎችን በራስ አቅም ማስተዳደር ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት በአምስት ቁልፍ የልማት ዘርፎች ላይ ከፍተኛ ለውጥ እየተመዘገበ ይገኛል። እነዚህም፦

• ግብርና እና ጤና፦ የምግብ ዋስትናንና የሕክምና አገልግሎትን ለማዘመን የሚረዱ መረጃዎች፤

• ፋይናንስ፣ ትምህርት እና ኢነርጂ፦ የኢኮኖሚ መዋቅሩንና የማኅበራዊ ዘርፉን በዲጂታል ሥርዓት ለመደገፍ የሚሰበሰቡ መረጃዎች ናቸው።

እነዚህ መረጃዎች በሙሉ በሀገር በቀል የክላውድ ቴክኖሎጂ (Sovereign Cloud) እየተቀነባበሩ መሆናቸውን ዋና ዳይሬክተሩ ገልጸዋል። ይህ አሰራር የመረጃዎችን ደህንነትና ምስጢራዊነት አስተማማኝ ከማድረጉ ባሻገር፣ ለሀገር በቀል አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሥነ-ምህዳር መጎልበት ወሳኝና መሠረታዊ ግብዓት በመሆን ያገለግላል።

በቴክኖሎጂው ዘርፍ የሚታየውን ሽግግር በዘላቂነት ለመደገፍ የሰለጠነና ብቁ የሰው ኃይል ማፍራት የውዴታ ሳይሆን የግዴታ ምርጫ መሆኑ በጉባኤው የፓናል ውይይት ላይ በሰፊው ተንጸባርቋል።

ዶ/ር ወርቁ በዚህ ረገድ ተቋማቸው፣ የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት፣ እየገነባው የሚገኘውን “የመደመር የኤ.አይ ዩኒቨርሲቲ” (Artificial Intelligence University) ስልታዊ ሚና አጉልተው አሳይተዋል። 

ይህ ዩኒቨርሲቲ ሀገራዊ የዲጂታል ትራንስፎርሜሽን ጉዞውን በበላይነት የሚመሩ፣ የካበተ ልምድና የላቀ ዕውቀት ያላቸውን የሀገር ውስጥ ባለሙያዎችን ለማፍራት ታስቦ የተወጠነ ግዙፍ ፕሮጀክት ነው።

የመረጃ ሉዓላዊነትን የማረጋገጥ ራዕይ ከከፍተኛ የምርምር ተቋማት ባለፈ፣ ከታችኛው የኅብረተሰብ ክፍል ጀምሮ መሠረት እንዲይዝ በትኩረት እየተሰራበት ይገኛል። እንደ ዋና ዳይሬክተሩ ማብራሪያ፣ ለዚህ ራዕይ መሳካት መሠረት እንዲሆን ከታዳጊዎች ጀምሮ በየደረጃው የአቅም ግንባታ ስልጠናዎች እየተሰጡ ይገኛሉ።

ከዚህም በተጨማሪ፣ ተወዳዳሪና ተጽዕኖ ፈጣሪ የቴክኖሎጂ አቅም ለመገንባት ከሀገር ውስጥ እና ከዓለም አቀፍ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር በቅንጅትና በትብብር እየተከናወኑ ያሉ ሥራዎች ለስኬቱ ትልቅ ተጠቃሽ ምሳሌዎች ናቸው።

በአጠቃላይ፣ የዶ/ር ወርቁ ገለጻ እንደሚያሳየው “የመረጃ ሉዓላዊነት ለፖሊሲ ነፃነት” የሚለው መርህ በንድፈ-ሐሳብ ደረጃ ብቻ የሚነገር ሳይሆን፣ በሀገር በቀል የክላውድ መሠረተ ልማት እና በሰው ኃይል ልማት በተግባር እየተደገፈ ያለ ሀገራዊ ስትራቴጂ ነው።

ኢትዮጵያ የራሷን መረጃ በራሷ የቴክኖሎጂ ቋት ማስተዳደር መቻሏ፣ ወደፊት የምትቀይሳቸው ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ፖሊሲዎች ከውጭ ተጽዕኖ ነፃ ሆነው የሀገሪቱን ብሔራዊ ጥቅም ብቻ ማዕከል አድርገው እንዲቀረጹ ትልቅ ዋስትና የሚሰጥ ነው።