ጥቁር ሰሌዳ፣ የኖራ ፍርፋሪ እና በደስታ የሚጮኹ የሕፃናት ድምፅ፣ ለአብዛኞቹ የዓለማችን ሕፃናት የትምህርት ቤት መግቢያ ደወል የእውቀት እና የተሻለ ሕይወት መጀመሪያ ምልክት ነው። በኢትዮጵያ ግን ላለፉት ሁለት ዓመታት ይህ ድምፅ በስጋት፣ በከባድ መሣሪያዎች ድምፅና በታጣቂዎች ኮቴ እየተተካ መጥቷል። ትምህርት ቤቶች የእውቀት መቅደስ መሆናቸው ቀርቶ የጦርነት አውድማና የኃይል ማሳያ መድረክ እየሆኑ ነው።

ዓለም አቀፍ የትምህርት ጥቃት መከላከያ ትብብር ፎረም (GCPEA) የተሰኘው ዓለም አቀፍ ተቋም በቅርቡ ያወጣው ሪፖርት ይህንን መራራ እውነት በቁጥር አስደግፎ ይፋ አድርጓል። እ.ኤ.አ. ከ2024 እስከ 2025 ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ ብቻ በኢትዮጵያ የትምህርት ተቋማት ላይ ቢያንስ 100 ጥቃቶች ተፈጽመዋል። ይህ አስደናቂ ቁጥር አገሪቱን በትምህርት ላይ በሚፈጸሙ ጥቃቶች በዓለም ላይ ከፍተኛውን ደረጃ ካስመዘገቡት እንደ ዲሞክራሲያዊት ኮንጎ ሪፐብሊክ፣ ሄይቲ እና ፍልስጤም ከመሳሰሉ የሰላም እጦት ካናወዛቸው ቀጠናዎች ተርታ እንድትሰለፍ አድርጓታል።

የችግሩ ጥልቀት ግን በቁጥሮቹ መግለጫ ብቻ የሚያበቃ አይደለም። የሪፖርቱ እጅግ አስደንጋጭ ክፍል ከ1,200 በላይ ትምህርት ቤቶች "ለወታደራዊ አገልግሎት" መዋላቸው ነው። መጽሐፍት ሊቀመጡባቸው የሚገቡ ጠረጴዛዎች ለጦር መሣሪያ መደርደሪያነት ውለዋል፤ ሕፃናት በነፃነት ሊጫወቱባቸው የሚገቡ ሜዳዎች የወታደራዊ ስልጠና እና የጦር ሰፈር ሆነዋል። አንድ የትምህርት ተቋም ለጦርነት አገልግሎት ሲውል፣ ያ ትውልድ ከመማር መብቱ መስተጓጎሉ ብቻ ሳይሆን፣ ተቋማቱ በራሳቸው የትጥቅ ግጭቶች ዋነኛ ኢላማ እንዲሆኑ በር ይከፍታል።

"ትምህርት ቤት መሄድ የእውቀት ጉዞ መሆኑ ቀርቶ የሕይወት እና የሞት ስጋት ሆኗል።"

ይህ በትምህርት ማህበረሰቡ ላይ የተጋረጠው አደጋ መምህራንን እና ተማሪዎችንም በቀጥታ የጥቃቱ ሰለባ አድርጓቸዋል። ባለፉት ሁለት ዓመታት ውስጥ ብቻ ቢያንስ 12 መምህራን ከግጭቶች ጋር በተያያዘ ሕይወታቸውን አጥተዋል፤ 15 የሚሆኑት ደግሞ ታግተዋል። መምህራን ተማሪዎቻቸውን ለመቅረጽ ወደ ክፍላቸው ሲገቡ፣ ምሽቱን በሰላም ወደ ቤተሰቦቻቸው የመመለሳቸው ነገር አጠራጣሪ እየሆነ መጥቷል።

ይህ በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት (ዩኒቨርሲቲዎች) ሳይቀር የቀጠለው ጥቃት እና እገታ፣ በትምህርት ሥርዓቱ ላይ ከፍተኛ የስነ-ልቦና ጠባሳ ጥሎ ማለፉ አልቀረም። መምህራን በስጋት ውስጥ በሚኖሩበት፣ ተማሪዎችም ነገ ምን እንደሚፈጠር በማያውቁበት አየር ውስጥ ጥራት ያለው ትምህርት ማሰብ ቅንጦት እየሆነ መጥቷል።

ከትምህርት ገበታ መራቅ ማለት ደግሞ የሕፃናቱ ዕድል ለሌላ ማህበራዊ ቀውስ መጋለጥ ማለት ነው። ትምህርት ቤቶች ሲዘጉ ወይም በጦርነት ሲወድሙ፣ ሕፃናት ለሕገ-ወጥ የሰዎች ዝውውር፣ ለቀደመ ጋብቻ፣ ለጉልበት ብዝበዛ እና ለታጣቂ ቡድኖች ምልመላ ይበልጥ ተጋላጭ ይሆናሉ።

ይህ የዓለም አቀፉ ተቋም ሪፖርት ለኢትዮጵያ ተራ የቁጥር መረጃ ሳይሆን አስቸኳይ የማንቂያ ደወል ነው። የነገዋን አገር የሚረከበው ትውልድ ዛሬ በድንጋጤ እና በድንቁርና ጥላ ሥር እንዲያድግ ከተፈረደበት፣ የአገሪቱ መፃኢ ዕድል ይበልጥ የጨለመ ይሆናል።

ትምህርት ቤቶችን ከማንኛውም ወታደራዊ እንቅስቃሴ ነፃ ማድረግ፣ የመማር ማስተማሩን ሂደት ደህንነት ማረጋገጥ እና የትምህርት ማህበረሰቡን መጠበቅ የህልውና ጉዳይ ነው። የጠመንጃው ድምፅ ፀጥ ብሎ፣ ሰላማዊ ትምህርት ዳግም በኢትዮጵያ ሰማይ ሥር የበላይነት ሊኖረው ይገባል።